Фақиҳ Абу Лайс Самарқандий раҳимаҳуллоҳ айтадилар: Қуръон ўқий оладиган киши баъзи вақтларда ўқишни ташлаб қўйиши дуруст эмас. Қанча кўп ўқиса, афзалдир. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам айтдилар: "Инсонларнинг энг афзали ечилиб кўчувчидир", дедилар. "Eчилиб кўчувчи ким?" деб сўрашди. "Бир бошлаганда тугатувчи Қуръон соҳибидир. Худди ечганда кетиб қоладигандек, бошласа тугатади. Қуръон ўқий оладиганкиши бир йилда икки марта уни хатм қилиш лозим, агар кўпроқ ўқишга қодир бўлмаса", дедилар Набий.
Фақиҳ Абу Лайс Самарқандий (раҳимаҳуллоҳ) айтадилар: Таълим олувчи муҳтож бўладиган нарсанинг энг биринчиси– олган илми билан фойдаланиши ва ўзидан ўрганаётган кишига фойда бериши учун ниятини тўғирлаб олишдир. Агар ниятини тўғирламоқчи бўлса, тўртта нарсани қасд қилиши лозим.
1. Илм олиш билан жоҳилликдан чиқишни ният қилиш. Чунки Аллоҳ таоло:
"Айтинг: "Биладиган зотлар билан билмайдиган кимсалар баробар бўлурми?!" (Зумар, 9), деб айтган.
Adolat Qur’onda Islomning asosiy maqsadi va axloqiy fazilat sifatida tushuntiriladi.
Adolatning mazmuni:
Islomiy dunyoqarashda adolat bir narsani eng to’g’ri o’ringa joylamoq bilan ifodalanadi. Bu o’z navbatida o’zgalarga nisbatan ham teng munosabatda bo’lishni anglatadi. Islomda adolat ham axloqiy fazilat bo’lib, xuddi G’arb an’anasidagidek, inson shaxsiyatini tashkil qiluvchi xossasidir. Adolat huquqlar va burchlarning teng taqsimlanishida tarozi vazifasini o’tash bilan tenglik tushunchasiga juda yaqin turadi, ammo bu ikkisini bir xil deb bo’lmaydi. Boylikning noteng taqsimlanishi kabi ba’zida adolat notenglik orqali erishiladi. Islom Payg’ambari Muhammad (s.a.v.) shunday deydilar:
“Hech qanday soya bo’lmaydigan va yolg’izgina Allahning soyasi bo’ladigan Kunda U yetti turdagi insonlarga soya beradi. Birinchisi, adolatli yo’lboshchidir.” (Sahihi Muslim)
Alloh o’z Rasuliga xitob qilib shunday deydi:
“Ey bandalarim, men nohaqlikni O’zimga va xuddi shuningdek sizlarga ham man qildim. Shunday ekan, bir-biringizga nohaq bo’lishdan qochinglar.” (Sahihi Muslim)
Adolat har narsaning o’ziga tegishli joyda bo’lishini anglatar ekan, adolat axloqiy haqlikni va odillikni ifoda etadi.
Домла Аҳмаджон ибн Муҳаммаджон
ал-Марҳаматий ал-Андижоний ал-Боғишамолий
Беҳад ҳамду санолар Аллоҳ таолога бўлсинки, Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламнинг вужудлари сабабли бизни Иймон нури ила шарафлади. Беадад солату саломлар Аллоҳ таолонинг ҳабиби ва расулига бўлсинки, ул зоти шариф туғилишлари ила оламларга раҳмат, файзу футуҳ олиб келдилар. Беҳисоб дуруд ва мақтовлар Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аҳли байтлари ва саҳобаларига бўлсинки, улар бизга Расули акрам, Ҳабиби муҳтарам, Набиййи мукаррамни ўзимизга қандай намуна қилиб олишимиз кераклигини ўргатиб кетдилар. Ва яна бениҳоя раҳматлар Ислом мужтаҳидлари, уламолари, аҳли илмларига бўлсинки, бизга Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга саловотлар айтишимиз, ул зоти муаззамнинг ҳаётларини ўрганиб, ўрнак ва ибрат олишимиз учун бир имконият бўладиган Мавлид ан-набавий амалларини жорий қилдилар.
Пайғамбар алайҳиссаломнинг бутун инсониятга, ҳатто жинлар тоифасига ҳам қиёматгача пайғамбар эканликларига шак-шубҳа йўқ! Ул зотнинг шариатлари барча замонлар ва маконларга хос ва мос шариат эканлиги ростдир! Бинобарин, ҳар бир инсон, хусусан, мусулмонлар Пайғамбар алайҳиссаломнинг дин ва шариатларини ўрганмоғи, ул зотнинг кўрсатмаларини ўзига дастурул амал қилиб олмоғи лозим ва лобуддир. Бул ҳақида Аллоҳ таоло Қуръони каримда:
Тақлиднинг луғавий маъноси шуки, бир нарсани бўйнига тақмоқ, гарданига илмоқдир. Бу иш зоҳирдир. Истилоҳдаги маъносини эса, Ҳофизиддин ан-Насафий “Кашф ул-асрор”да мана бундай таърифлайди:
تقليد الأمّة صاحب الوحى تقليد العالم صاحب الرأى والنظر فى الفقه تقليد العوام المعاصرهم تقليد الأبناء الآباء والاصاغر الأكابر والوجوه الثلاثة الأولى صحيحة والباطل هو الوجه الرابع
Яъни,
1) Умматнинг соҳиби ваҳийга, яъни Пайғамбарга тақлиди.
2) Ғайри мужтаҳид олимнинг мужтаҳид олимга тақлиди.
3) Омийнинг ўз асридаги олимга тақлиди.
4) Ўғилларнинг отага, кичикларнинг катталарга тақлиди.
Аввалги уч қисми саҳиҳдур. Тўртинчи қисми эса ботилдур.
Булардан биринчи қисми тақлиди соҳиби ваҳий деганимиз, Қуръон ва ҳадисга тақлиддир. Зотан, Пайғамбар алайҳиссаломнинг айтганлари, қилганлари Қуръонга мутлақо уйғундир. Бу ҳақиқатни Парвардигори олам ҳам тасдиқлаган:
وما ينطق عن الهوى ان هو الا وحى يوحى
“(Яна у Қуръонни) хомхаёлдан олиб сўзлаётгани ҳам йўқ! У (Қуръон) фақат (Аллоҳ томонидан) нозил қилинаётган (туширилаётган) бир ваҳийдир”. (Нажм сураси, 3-4-оятлар).
Ҳаётимиз довомида жуда кўп ирим-сиримларга дуч келамиз. Баъзан улар сабабли тараддудланиб қоламиз. Аксарият ҳолатларда қоғозга ёзилмаган бу каби «Қоида»лар дам амалимизга, дам кайфиятимизга салбий таъсир кўрсатади. Аслида ирим-сиримлар ҳақми? Бу борада Ислом таълимотида нима дейилган?
Маълумки, қазою кадарга имон келтириш Ислом таълимотининг асосларидан биридир. Шундай экан, инсон бошига тушадиган барча яхшилик ва ёмонликларни ҳам тақдирдан деб билиш ва у бандага Аллоҳнинг иродаси билангина етади, дея эътиқод қилиш энг тўғри йўлдир. Одамлар орасида кенг тарқалган амаллардан бири шумланишдир. Жоҳилият даври одамлари биpop ишни қилмоқчи бўлсалар, қуш учириб кўрар эдилар. Агар қуш тепага кўтарилиб ўнг томонга учса, хурсанд бўлиб, ўша ишни бошлардилар. Агар қуш чап томонга учса, хафа бўлиб, шумланар ва ўша ишни қилмас эдилар, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам ушбу эътиқодни рад қилиб, инсонлар шумланаётган нарсалар ҳеч қандай зарар ҳам, манфаат ҳам келтира олмаслигини баён қилдилар. Бу борада Абу Ҳурайра разияллоҳу анҳудан ривоят қилинган бир ҳадисда Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар: "Касалликнинг юқиши йўқдир, шумланиш йуқдир, руҳларнинг қушга айланиб юриши йўқдир, Сафар ойидан шумланиш йўқдир" (Имом Бухорий ривояти).
Бугун турли ёт оқим ва секталар ёшлар онгию қалбини эгаллаш учун кураш олиб боришяпти. Ана шундай зарарли оқимлардан бири “сатаначилик” ёки “шайтончилик” (“сатанизм”) тарафдорларидир. “Шайтончилик” ўн тўққизинчи асрнинг саксонинчи йилларидан АҚШ, Франция, Англия, Олмония каби ривожланган мамлакатларда кўрина бошлади. Кўҳна Бобил (Месопотамия)даги адашган оқимлардан “язидий”ликда ҳам унинг сифатлари бор эди. Уларнинг издошлари Ироқ ва Сурия шимолида, Олмония, Гуржистон ва Арманистонда ҳозир ҳам бор.
Шайтончиликка 1900 йиллар бошида Алистер Гровлей (Aleiester Growley) деган шахс асос солган. Шайтончилар сеҳр-афсун амаллари, ҳайвонларни (асосан мушукни) ўлдириш маросимлари, оммавий мусиқанинг рок, метал, хэви метал каби йўналишлари ёрдамида, ичкилик, гиёҳвандлик қилиб бузуқилик кечалари ташкил этиш билан ёшларни ўта хатарли йўлларига чорлашади.
Ўтган асрнинг олтмишинчи йилларида Американинг Калифорния штатида Антон Левий исмли шахс “Шайтон черкови”ни (Church of Satan) қурдирди. Насронийликка қарши чиқиб, “Сеҳр халқаси” номидан гуруҳ ташкил этган Левий тўққиз шайтоний асосдан иборат “Шайтон инжили”ни (Satanic Bible) тўқиди. Шайтончилар 1966 йили “Розмари чақалоғи” деган китоб ва филм яратишди. Аммо филм режиссёрини бир йилдан сўнг ўлдириб кетишди. Антон Левий ўзи асос солган “Шайтон черкови”га бош роҳиб бўлди. У шайтон инжилида бундай ёзади: “Шайтоннинг давридир бу давр, дунёни шайтон бошқармоқда”.
Mening aytmoqchi bo‘layotganlarimni sizlar allaqachon bilasizlar: payg‘ambar Muhammad (sollallohu alayhi va sallam) olib kelgan risolat haqiqat dinidir. Inson sifatida bizlarga ong, zakovat berilishi bilan birga, ulkan mas’uliyat ham yuklangan. Bu dunyo hayoti oxirat uchun tayyorgarlik maskani ekanini anglash, turli aldamchi o‘y-orzulardan saqlana olish Allohning yerdagi vakili qilib yaratilgan inson uchun g‘oyatda muhimdir.
Mazkur sinov dunyosidan o‘tolmaganlar qayta imtihon topshirishga qo‘yilmaydilar. Zero, Qur’oni karimda aytilishicha, ko‘plab insonlar Hisob kuni yana imkoniyat berilishini so‘rab yolborganlarida, Alloh taolo shunday der ekan: “Agar sizlarni orqaga qaytarsam, yana shu ishlarni qilasizlar”.
Инсоннинг аврат жойлари (яъни, ёпилиши лозим бўлган уят жойлари) ва уни қаерда очиш мумкин-у қаерда очиш мумкин эмаслигини билиб олсак. Зеро, жумла уламолар иттифоқига кўра авратни бегоналардан ёпиб юриш шариат тарафидан фарзи айн амаллар сирасига киритилган.
Ҳанафийларнинг энг мўътабар фиқҳий матн китобида аврат жойлари ҳақида шуларни ўқиймиз:
وعورة الرجل من تحت سرّته الى تحت ركبته والأمة هذا مع ظهرها وبطنها والحرّة كلّ بدنها الا الوجه والكفّ والقدم
«Эркакнинг аврати киндиги остидан тиззаси остигачадир. Чўриники мана шу (киндик остидан тиззаси остигача) орқа ва қорни билан биргадир. Ҳур аёлнинг аврати бутун баданидир. Магар, юзи, кафти (бўғимигача) ва қадами (тўпиғигача) аврат эмас».
Демак, Имоми Аъзам мазҳабига кўра, эркакнинг аврат, яъни бегоналардан ёшириши лозим бўлган баданидаги жойлари киндиги остидан тиззаси остигача экан. Яъни, киндик аврат эмас, тизза ва унинг тепаси авратдир. Аёлларнинг юзи, кафти ва қадамидан ташқари бутун баданлари авратдир.
Qadimda Iyla nomli qishloq bo‘lib, uning aholisi baliq ovlash bilan tirikchilik qilishardi. Mana shu qishloqda Bani Isroil sulolasidan bo‘lgan bir qavm istiqomat qilar edi. Bani Isroil avlodlari ota-bobolari kabi shanba kunini muqaddas hisoblashar va shu kunni faqat ibodat uchun bag‘ishlashib, boshqa hech bir dunyoviy ishlar bilan mashg‘ul bo‘lmas edilar.
Ularga shanba kuni o‘t yoqish harom etilgani kabi baliq ovlash ham harom qilingan edi.
Bu qishloqda shu kunning hurmatini bajo keltirmasdan, taqiqlangan ishlarni qiladigan kishilarni qo‘rqitib turuvchi maxsus yozuv bo‘lardi.
Qishloq aholisining ba'zilari baliq ovlab sotish orqali, ba'zilari esa anbar savdo-sotig‘i bilan tirikchilik o‘tkazishardi. Alloh taolo qishloq aholisining rizqini ulug‘ qilib bergan edi. So‘ng Alloh taolo u qishloq ahlini qishloq yaqinidagi dengiz sohilida imtihon qilishni xohladi. U yerda ikkita katta oq tosh bo‘lib, baliqlar ular ustiga shanba kechasi va kunduzi chiqishardi. Chunki ular shu kunigina ovchilar to‘rlaridan omonda bo‘lishar, odamlar ko‘rsalar ham ularga qo‘llarini cho‘zmas edilar.
Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer